Marmot, Burmänta & Meester van de winterslaap.
De alpenmarmot.
Een schril fluitje. Een korte blik over de bergweide. En plotseling is het weg. Het ene moment zit de marmot nog op een steen, alert en verbazingwekkend kalm – het volgende moment verdwijnt hij in zijn hol, alsof hij er nooit is geweest.
Wie in de zomer door de Alpen wandelt, kent deze kleine ontmoetingen. En juist daarom horen marmotten voor velen gewoon bij de zomer in de bergen.
In Warth-Schröcken zijn ze niet zomaar bewoners van de bergweiden – hier hebben ze zelfs een heel bijzondere naam: in het lokale dialect worden de marmotten liefkozend „Burmänta“ genoemd. En van deze kleine bergbewoner is inmiddels veel meer geworden: Murmele, de marmot-mascotte van Warth-Schröcken, vergezelt kleine en grote bergavonturiers bij hun ontdekkingstochten door de regio.
Het leven van een echte bergprofessional.
De alpenmarmot (Marmota marmota) is een specialist in extreme leefgebieden. Daar waar de bomen kleiner worden en de weiden tot aan de rotsen en bergtoppen reiken, voelt hij zich thuis. Zijn leefgebied ligt vaak boven de boomgrens en reikt tot op hoogtes van ongeveer 3.000 meter.
Zijn belangrijkste gereedschap draagt hij daarbij altijd bij zich: krachtige voorpoten en scherpe klauwen.
Daarmee graaft de marmot wijdvertakte holen in de bergbodem. En dit hol is voor het dier ongeveer wat voor ons een huis, een kinderkamer, een toevluchtsoord en een wintervakantiebestemming in één zou zijn.
Hier wordt geslapen.
Hier worden de jongen grootgebracht.
En hier wacht de marmot op de winter.
marmot
marmot
marmot
marmot
Als de zomer plotseling in winter verandert.
Voor ons is de herfst het moment waarop de wandelschoenen langzaam weer in de kast verdwijnen. Voor de marmot begint dan het serieuze deel van het leven. Want de bergzomer is kort. Heel kort.
Van ongeveer oktober tot maart trekt de marmot zich terug in zijn hol en valt in winterslaap. De lichaamstemperatuur daalt sterk, de hartslag wordt langzamer en ook de stofwisseling wordt tot een minimum teruggebracht.
Eten? Vergeet het maar.
In plaats daarvan leeft de marmot maandenlang van wat hij in de zomer heeft opgegeten. En precies daarom heeft een marmot in de zomer een behoorlijk belangrijke taak: eten, zolang het maar kan.
Grassen, kruiden, bladeren en andere planten staan op het menu. Wat er van buitenaf uitziet als gezellig grazen, is dus eigenlijk een intensieve voorbereiding op de winter.
Een marmot kan tijdens de winterslaap tot een derde van zijn lichaamsgewicht verliezen.
Je zou kunnen zeggen: de zomer is zijn voorraadkast.
Wie fluit daar nou?
Maar wie goed kijkt, ontdekt misschien niet alleen een marmot. Vaak zit er ergens een dier iets hogerop en houdt het de omgeving aandachtig in de gaten.
Marmotten leven namelijk in familiegroepen. En binnen die familie is er als het ware een wachtdienst.
Een vos? Een roofvogel? Een ander gevaar?
Een fluitje!
Het signaal gaat door de groep – en meteen verdwijnen de dieren in hun holen.
Wie tijdens het wandelen dus een schril fluitje hoort, heeft mogelijk zojuist een klein alpien waarschuwingssysteem in actie gezien.
Kleine dieren, grote uitdaging.
Marmotten zijn niet alleen charmante bewoners van de bergweiden. Met hun levenswijze veranderen ze zelfs hun omgeving.
Door te graven maken ze de grond los en creëren ze ondergrondse holtes en structuren waar ook andere dieren baat bij kunnen hebben. Daarom worden ze wel eens ‘ingenieurs van de bergen’ genoemd.
Maar juist datgene wat hun leven in de zomer moeilijk kan maken, wordt door de klimaatverandering steeds belangrijker: de temperatuur.
Marmotten zijn aangepast aan koele omstandigheden. Hitte betekent voor hen stress. Als het warmer wordt, brengen ze meer tijd door in hun koele holen – en daardoor blijft er minder tijd over om buiten voedsel te zoeken en de vetreserves voor de volgende winter aan te vullen.
De bergzomer moet voor een marmot dus niet alleen lang genoeg zijn, maar ook koel genoeg.
marmot
marmot
marmot
marmot
Warth-Schröcken: het land van de marmotten tegen een bergachtige achtergrond.
Wie marmotten wil zien, vindt in Warth-Schröcken een perfect alpien decor. De twee Walser-dorpen liggen op ongeveer 1.500 meter boven zeeniveau en zijn omgeven door bergweiden, alpenweiden, rotsen en bergtoppen. Een landschap waar niet alleen wandelaars zich thuis voelen, maar ook marmotten.
Onze mascotte "Murmele" weet wel raad.
Op het Murmele-avonturenpad in Schröcken voert de ongeveer twee kilometer lange route door de natuur. Hier wordt ontdekt, gespeeld en verwonderd.
Zin in nog wat meer kriebels in de buik?
Dan wacht de Murmele-klimroute op je.
En wie meerdere avonturen wil beleven, neemt de Murmele-wandelpas mee op pad. Op geselecteerde tochten kunnen kinderen stempels verzamelen en stap voor stap de bergwereld ontdekken. Wie ijverig onderweg is, mag zich aan het einde zelfs verheugen op een kleine verrassing.
Houd je ogen open en houd afstand.
En een beetje geluk.
Je kunt het beste op de paden blijven, je ogen openhouden en af en toe gewoon eens naar het landschap luisteren.
Misschien ritselt het in het gras.
Misschien beweegt er iets op een rots.
Misschien klinkt er plotseling dat onmiskenbare gefluit.
En dan is het zaak: stil blijven staan, observeren, je verbazen.
Want ook al lijken marmotten soms verbazingwekkend tam: het zijn wilde dieren. Gelieve ze niet te voeren, aan te raken of lastig te vallen. Een respectvolle afstand is de beste voorwaarde om ervoor te zorgen dat zowel mens als marmot van hun ontmoeting kunnen genieten.
Weetjes over marmotten om mee te nemen.
- Wetenschappelijke naam: Marmota marmota
- Familie: hoornvormige dieren
- Voedingspatroon: grassen, kruiden, bladeren en andere plantendelen
- Leefgebied: alpenweiden boven de boomgrens
- Gezinsleven: gezellig in gezinsverband
- Waarschuwingssysteem: het schelle waarschuwingsfluitje
- Winterslaap: ongeveer van oktober tot maart
Klein, slim, gezellig en verbazingwekkend robuust: de alpenmarmot is een echte specialist in het leven in de bergen. Hij fluit, graaft, eet zich een weg door de zomer – en slaapt de winter door.
En als Murmele in Warth-Schröcken roept voor het volgende avontuur, is er eigenlijk maar één passend antwoord: ogen open. Oren gespitst. En op naar de bergen!